Thay vì là nơi dự trữ nước, điều hoà không khí, nhiều hồ Hà Nội đã biến thành nơi xả rác, chứa nước thải, gây ô nhiễm môi trường. Theo ý kiến của các chuyên gia tham dự hội thảo “Cải tạo môi trường các hồ Hà Nội” tổ chức ngày 29.4, giải pháp hữu hiệu cứu hồ hiện nay là “công nghệ sinh thái” sử dụng cây thuỷ sinh làm sạch nước hồ.
Theo thống kê của công ty Thoát nước Hà Nội, đến nay toàn thành phố có 65 hồ chứa được cải tạo, chiếm 2/3 trong tổng số 111 hồ ở Hà Nội. Các hồ chưa cải tạo nước thải đang ở tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng thuộc mức 4. Hàm lượng COD dao động từ 100 – 105mg/l. Các chỉ tiêu phú dưỡng như nitơ, phốtpho đều vượt tiêu chuẩn từ 2 – 3 lần. Lưu lượng nước thải chảy vào hồ đã vượt quá khả năng tự làm sạch của hầu hết các hồ. Hồ Linh Quang nhiễm phẩy khuẩn tả, cây cỏ mọc kín, mùi hôi nồng nặc. Đi vào khu vực này nhiều người không còn nhận ra nơi đây có hồ nước.
Đáng báo động là các hồ đã cải tạo cũng đang bắt đầu ô nhiễm chất hữu cơ, hàm lượng COD dao động trong khoảng từ 40 – 55mg/l. Điều này chứng tỏ việc quản lý, khai thác và sử dụng hồ vẫn còn bất cập.
Đã có nhiều công nghệ được thành phố Hà Nội cho áp dụng nhằm cứu vãn các hồ nội thành như kè bờ, làm đường bao; xử lý ô nhiễm bằng dung dịch RLT 100, bơm khí tăng nồng độ O2. Nhận xét về hiệu quả của những công nghệ này, GS.TS Mai Đình Yên, hội Các ngành sinh học Hà Nội, cho rằng các kết quả đã được thực tế xác nhận, trong đó phần tích cực ít hơn mong muốn.
Tại hội thảo, nhiều công nghệ mới làm sạch hồ của nước ngoài đã được các chuyên gia giới thiệu. Nhưng giải pháp được các nhà khoa học tin tưởng là “công nghệ sinh thái” cải tạo các hồ thay cho việc sử dụng hoá chất. Đó là công nghệ sinh thái sử dụng thực vật thuỷ sinh trong xử lý ô nhiễm nước. Theo GS.TS Đặng Đì́nh Kim, viện Công nghệ môi trường (viện Khoa học và công nghệ Việt Nam), trong xử lý nước hồ ô nhiễm do hàm lượng nitơ và phốtpho quá lớn, công nghệ sinh thái sử dụng thực vật thuỷ sinh có chi phí thấp, dễ vận hành và quản lý. Các loại cây này tăng trưởng nhanh và xử lý được nhiều tác nhân ô nhiễm như: COD, BOD, nitơ, phốtpho, kim loại nặng, vi sinh gây bệnh. Sinh khối của thực vật thuỷ sinh sau xử lý có thể được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi, sản xuất phân bón…
Lưu ý, khi đưa thực vật thuỷ sinh vào hồ phải có sự kiểm soát trên một diện tích nhất định. Nếu để chúng phát triển quá mức sẽ gây hại cho hồ như làm cho ánh sáng trong nước yếu đi, hàm lượng oxy giảm… Ngoài ra, các chuyên gia cho rằng, cùng với nạo vét hồ, một biện pháp khác cần phải thực hiện là ngăn không cho nước thải bẩn đổ vào hồ.